ژاپنی ها بعد از جنگ جهانی دوم، برای جبران خسارتهای ناشی از جنگ و آغاز زندگی جدید در مطالعات و بازدیدهای خود در برخی از صنایع آمریکا با پدیده HOUSEKEEPING یا خانه داری صنعتی که شامل نظافت، بهداشت، نظم و ترتیب، رعایت کامل ایمنی و جلوگیری از حوادث بود آشنا شدند. آنها با الگوبرداری از این پدیده، با توجه به فرهنگ حاکم بر کشورشان به ابداع و توسعه سیستم ۵S ژاپنی که برای بهسازی و آراستگی محیط کار می باشد در کشور خود پرداختند. هر یک از این کلمات که با S شروع می شوند و به نظام ۵S معروفند، بیانگر یکی از ابعاد پنجگانه ساماندهی محیط کار می باشند.

5S یکی از بهترین روشهای استانداردسازی محیط کاری و پیش نیازی برای هر برنامه بهبود است که هدف اصلی و نهایی آن پیشگیری از اتلاف می باشد. امروزه علاوه بر ژاپن که پیشرو این نظام است، در بسیاری از کشورها این نظام به اجرا درآمده و نتایج بسیار خوبی همچون داشتن محل کاری مرتب و زیبا، روحیه شاد کارمندان، دسترسی آسان به اطلاعات و لوازم بدون صرف وقت بیهوده، جلوگیری از سردرگمی، جلوگیری از خستگی و عصبانیتهای بی مورد در محیط کاری، افزایش سرعت در انجام کارها، ایمن و بهداشتی شدن محیط کار، جلوگیری از ضایعات، جلوگیری از هدر رفتن زمان، تقویت کار تیمی بین کارکنان، ایمنی و سلامتی بیشتر در محیط کار، افزایش کارایی، کیفیت، بهره وری، رضایت بیشتر مشتریان و ... را برای واحدهای مختلف به ارمغان آورده است. ابعاد ۵ گانه ۵S عبارتند از :

● ساماندهی ( پاکسازی و پالایش ) (seiri):
بدین معنا که اقلام ضروری و مورد نیاز را از اقلام غیرضروری جدا نموده و از محیط کار دور نماییم. یعنی اشیایی را که مورد استفاده قرار نمی گیرند را دور بریزیم تا باعث سردرگمی و شلوغی محیط کار نشوند.
● نظم و ترتیب (seition):
بدین معنا که هر چیزی در جای مناسب خود گذاشته شود تا در صورت نیاز به سهولت و بدون اتلاف وقت و جستجوهای بیهوده در دسترس قرار گیرد.
● پاکیزه سازی ( تمیزی، نظافت ) (seiso):
بدین معنا که افراد محیط کار را مانند خانه خود دانسته و در تمیز و پاکیزه نگه داشتن آن تلاش نمایند به طوریکه روزانه به نظافت محیط کار پرداخته و هیچ چیز و هیچ جایی کثیف نباشد.
● استانداردسازی ( حفظ و نگهداری ) (seiketsu ):
به معنای استاندارد سازی مستمر و حفظ و نگهداری محیط کار در سطح خوب و مطلوب، از طریق کنترل و اصلاح دائمی سه بعد ساماندهی، نظم و ترتیب و پاکیزگی می باشد. بدون استاندارد‌سازی، محیط به وضعیت قبلی خود یعنی یک محیط بی‌نظم و آشفته باز می‌گردد. مدیر سازمان موظف است تا محیط کار را به نحوی استاندارد و کنترل نماید که همواره همه عوامل با سرعت و دقت لازم مورد استفاده قرار گیرند.
● انضباط (shitsuks ):
بدین معنا که از طریق آموزش و تمرین به کارکنان، عادات درست را به جای عادات نادرست در آنها نهادینه کنند. به طوری که افراد نظافت و انضباط کاری را در محیط کاری رعایت نموده در عمل نیز به کار برند و از قوانین حاکم پیروی نمایند.

آتیه